Dikdörtgen ve Dörtgenler

Öğretmen etkinlikten önce plastik blokları kare ve dikdörtgenler karışık olacak biçimde oyun alanına yerleştirir; beyaz dikdörtgen kartonları, renkli karton ve kâğıtları, pulları, makas ve yapıştırıcıyı sanat masalarına düzenler. Çocuklar yarım ay biçiminde oturduğunda iki farklı blok gösterir ve “Bugün kare ile dikdörtgeni inceleyecek, sonra dikdörtgenlerden kardan adam tasarlayacağız.” der. Çocuklardan şekiller hakkında tahmin yürütmelerini ister: “Bu iki şeklin benzer yanı ne? Sence hangisinin kenarları aynı uzunlukta olabilir? Neden?” Çocukların açıklamalarını dinler, her iki şeklin de dört kenarı olduğunu; karenin dört eşit kenarı, dikdörtgenin ise karşılıklı eşit iki kısa ve iki uzun kenarı bulunduğunu blokların kenarlarını parmakla izleyerek modeller. Öğretmen “Sınıfımızda dikdörtgene benzeyen neler bulabiliriz?” sorusuyla çocukları güvenli biçimde sınıfta gözlem yapmaya davet eder. Her çocuk bir nesneyi gösterir; arkadaşları nesnenin neden kare ya da dikdörtgene benzediğini kenarlarına bakarak açıklar. Öğretmen sınırlı sayıda örneği birlikte inceler ve “Bir şekli tanırken rengine değil, kenarlarına ve köşelerine bakarız.” vurgusunu yapar. Ardından çocuklar ikili gruplar oluşturur. Her ikili karışık bloklardan önce kareleri ve dikdörtgenleri iki ayrı gruba ayırır, sonra aynı renk ve aynı şekle sahip iki bloğu eşleştirir. Eşler sırayla “Bunu dikdörtgen grubuna koydum; çünkü iki uzun, iki kısa kenarı var.” gibi gerekçeler sunar. Öğretmen gerektiğinde blokları yan yana getirerek karşılaştırma yapmalarını destekler. Bloklar oyun alanında kalırken öğretmen iki masaya tahta kalemiyle büyük bir kare ve büyük bir dikdörtgen çizer. “Kare-Dikdörtgen” oyununda amaç hızlı olmak değil, şekli dikkatle inceleyip doğru yere yerleştirmektir.” diyerek yarışma baskısını kaldırır. Her çocuk sırayla bir blok seçer, şekli söyler, ilgili çizimin üzerine bırakır ve seçiminin nedenini açıklar. İsteyen çocuk bir arkadaşından “Sence doğru yere mi koydum?” diye yardım isteyebilir. Tüm bloklar yerleştirildiğinde grup birlikte çizimlerin üzerindeki blokları kontrol eder; farklı düşünce olduğunda blokların kenarlarını karşılaştırarak çözüm üretir. Öğretmen “Kare!” dediğinde çocuklar kollarını ve bacaklarını eşit açarak, “Dikdörtgen!” dediğinde bedenleriyle uzun bir biçim oluşturarak kısa bir hareket oyunu oynar. Öğretmen blokların toplanmasına rehberlik eder ve beyaz dikdörtgen kartonu göstererek “Bu dikdörtgen bugün neye dönüşebilir? Dönüşürken dikdörtgen olduğunu nasıl anlayabiliriz?” diye sorar. Tahminler dinlendikten sonra çocuklar sanat masalarına geçer. Her çocuk beyaz dikdörtgen kartonunu kardan adamının gövdesi olarak kullanır; renkli karton ve kâğıtlardan şapka, atkı ya da istediği ayrıntıları seçer, makasla keser ve yapıştırır. Pulları isteğine göre süsleme için kullanır. Öğretmen makasın masada ve arkadaşlardan uzak kullanılmasını hatırlatır; yapıştırıcıyı gerektiği kadar alma, kesme çizgisini planlama ve parçaları yapıştırmadan önce yerleştirme konusunda model olur. Çocukların özgün tasarımlarına saygı duyar; “Kardan adamının dikdörtgen gövdesini nerede görebiliyoruz?” sorusuyla ana kavramı çalışmaya bağlar. Çalışmalar tamamlanınca dikdörtgen kardan adamlar panoda sergilenir. Her çocuk isterse çalışmasını tanıtır; bir arkadaşının çalışmasında gördüğü kare veya dikdörtgen ayrıntıyı söyler. Değerlendirmede öğretmen “Dikdörtgenin özellikleri nelerdir?”, “Dikdörtgen ile karenin farkı nedir?”, “Hep birlikte havada parmağımızla dikdörtgen çizelim.”, “Oyunumuzda hangi şekilleri kullandık?” ve “Kardan adamlarımız hangi şekildeydi?” sorularını yöneltir. Etkinliğin sonunda öğretmen, önceden hazırlanan kare-dikdörtgen çalışma kâğıtlarını çocuklara dağıtır; yönergeleri kısa cümlelerle açıklar ve gereksinim duyan çocuklara şekillerin kenarlarını birlikte inceleyerek destek verir.