Dikdörtgen ve Dörtgenler

Öğretmen, çocuklar yarım ay biçiminde otururken elinde bir kare ve bir dikdörtgen plastik blok tutar. “Bu iki şekli inceleyelim; sence hangileri birbirine benziyor, hangileri farklı?” diye sorar. Çocukların sınıfta gördükleri dikdörtgen biçimli nesneleri işaret etmelerine fırsat verir. Blokları yan yana koyup kenarlarını parmağıyla izler: “Karenin dört kenarı da eşit uzunluktadır. Dikdörtgenin karşılıklı kenarları eşittir; iki uzun, iki kısa kenarı vardır.” Çocuklar önce kareyi, sonra dikdörtgeni havada parmaklarıyla çizer; öğretmen her çizimi yavaşça modelleyerek “dört köşeyi unutmayalım” hatırlatmasını yapar. Öğretmen plastik blokları oyun alanındaki geniş bir yere karışık olarak bırakır ve çocukları ikili küçük gruplara ayırır. Her gruba “Önce kareleri bir araya getirin, sonra dikdörtgenleri yanına toplayın” yönergesini verir. Gruplar seçim yaparak blokları sınıflandırır; öğretmen “Bu bloğu neden buraya koydun?” diye sorup çocukların kenar ve köşe özelliklerini söylemelerini destekler. Ardından çocuklar aynı şekil ve aynı renkte olan iki bloğu eşleştirir. Desteğe gereksinim duyan çocukla öğretmen bir kare bloğun kenarlarını birlikte sayar ve uygun grubu bulmasına ipucu verir; erken tamamlayan çocuklardan arkadaşına şeklin özelliğini göstermesi istenir. Öğretmen beyaz kartonların üzerine tahta kalemiyle bir kare, diğerinin üzerine bir dikdörtgen çizer ve kartonları iki ayrı masaya yerleştirir. “Şimdi hızlı olmak için değil, arkadaşımızla dikkatlice iş birliği yapmak için Kare-Dikdörtgen oyunu oynayacağız” der. Her ikili karışık bloklardan sırayla bir blok seçer, şeklin adını söyler ve uygun kartonun üzerine bırakır. Eşi, yerleştirmenin doğru olup olmadığını kenarlarına bakarak kontrol eder; sonra roller değişir. Tüm bloklar yerleştirildiğinde gruplar birlikte kontrol eder, gerekirse blokları yeniden düzenler. Öğretmen oyunu birkaç tur sürdürür; ikinci turda çocuklardan bir kare ve bir dikdörtgen blok seçip renklerini de söylemelerini ister. Geçiş için “Bir kare, bir dikdörtgen; bloklar sepete, eller dizlere” ritmini söyler; çocuklar blokları birlikte topladıktan sonra masalara geçer. Öğretmen beyaz dikdörtgen kartonu göstererek “Bu dikdörtgen bugün neye dönüşebilir?” diye sorar ve tahminleri yargılamadan dinler. “Dikdörtgenden kardan adam yapacağız; gövdemizin dikdörtgen olduğunu nasıl anlayabiliriz?” sorusuyla şeklin iki uzun ve iki kısa kenarını yeniden hatırlatır. Her çocuğa bir beyaz dikdörtgen karton verir; masalarda renkli kâğıtlar, pullar, makas ve yapıştırıcı bulunur. Öğretmen renkli kâğıttan şapka, göz, düğme ya da atkı için küçük parçaların nasıl kesileceğini ve yapıştırıcının az sürüleceğini gösterir. Çocuklar kardan adamlarının şapkasını, yüzünü ve süslerini kendi seçtikleri renk ve biçimlerde oluşturur. Makası sapından taşıma, oturarak kullanma ve arkadaşına uzatırken kapalı tutma hatırlatılır. Öğretmen çocukların yerine yapmadan “Şapkan için hangi şekli kesmek istersin?” ve “Dikdörtgen gövdeyi nerede görüyorsun?” sorularıyla bireysel destek verir. Çalışmalar tamamlanınca çocuklar kardan adamlarını panoya yerleştirir ve isteyenler eserini arkadaşlarına tanıtır. Öğretmen değerlendirmede “Dikdörtgenin özellikleri nelerdir?”, “Dikdörtgen ile karenin farkı nedir?”, “Hep birlikte havada parmağımızla dikdörtgen çizelim.”, “Oyunumuzda hangi şekilleri kullandık?” ve “Kardan adamlarımız hangi şekildeydi?” sorularını sorar. Son olarak öğretmen önceden hazırladığı çalışma kâğıtlarını dağıtır, kare ve dikdörtgenleri bulup uygun yönergeyi yapacaklarını kısa cümlelerle açıklar ve gereksinim duyan çocuklara şeklin kenarlarını birlikte izleyerek destek verir; çalışma kâğıtları çocuklarla tamamlanır.