Benzer gelişim alanı, yaş grubu ve kavramlara sahip önerilen etkinlikler
Öğretmen etkinlikten önce sünger, pamuk, kumaş, oyun hamuru, yastık, metal kapak, ahşap oyuncak, sert plastik, ceviz ve fındık kabuklarını çocukların güvenle dokunabileceği şekilde masaya yerleştirir. Küçük parçalar ağıza götürülmez; kabuklar yalnızca öğretmenin gözetiminde incelenir. Boş kutuya karışık sert ve yumuşak materyaller konur. Çocuklar yarım ay biçiminde oturduğunda öğretmen, “Bugün ellerimizle araştırma yapacağız. Bir şeyin yumuşak ya da sert olduğuna karar vermek için hangi ipuçlarını kullanabiliriz?” diyerek tahminlerini dinler. Öğretmen “Ben küçük kaplanım, taştan taşa atlarım; yastıkları görünce üstlerine zıplarım.” tekerlemesini ritimle söyler; çocuklar sözlere el hareketleriyle katılır. Ardından sünger, pamuk ve kumaşı tek tek gösterir. Çocuklar sırayla dokunur, sıkıştırır ve bıraktıklarında ne olduğunu gözlemler. Öğretmen, “Sünger sıkılınca neden değişti? Elimizi çekince ne fark ettin?” sorularıyla çocukların gerekçe kurmasını destekler. Yumuşak nesnelerin kuvvet uygulandığında daha kolay şekil değiştirebildiği, sünger ve yastık gibi bazı nesnelerin eski biçimine dönebildiği birlikte ifade edilir. Metal kapak, ahşap oyuncak, sert plastik ve kabuklar incelenirken çocuklar nesnelere nazikçe bastırır; bükmeye, kırmaya ya da birbirine vurmaya çalışmaz. Öğretmen, “Bu nesne neden sert olabilir? Bastırınca şekli değişti mi?” diye sorar. Sert nesnelerin kolay şekil değiştirmediği; bazı eşyaların sağlam kalması gerektiği için sert maddelerden yapıldığı açıklanır. Çocuklar sınıftan bir yumuşak ve bir sert nesne örneği söyler; öğretmen her örnekte “Bunu nasıl anladın?” sorusunu yöneltir. Çocuklar üçer-dörder kişilik araştırma gruplarına ayrılır. Her grup masadaki materyallerden istediği dört nesneyi seçer, önce dokunarak tahmin eder, sonra nesneleri masanın sert ve yumuşak için ayrılmış iki bölümüne yerleştirir. Grup üyeleri sırayla sözcü, dokunma araştırmacısı ve yerleştirme sorumlusu olur; isteyen çocuk rolünü arkadaşıyla değiştirir. Öğretmen gruplara, “Kararınız için bir kanıt söyleyin.” ve “Arkadaşınız farklı düşünürse yeniden nasıl kontrol edebilirsiniz?” diyerek akran iş birliğini destekler. Gruplar seçtikleri bir yumuşak materyale oyun hamuruyla bastırarak iz bırakmayı dener ve izin sertlik-yumuşaklıkla ilişkisini konuşur. Sonra boş kutu ortaya alınır. Her çocuk ister göz bağıyla, ister gözlerini kapatarak kutudan bir nesne seçer; göz bağı kullanmak istemeyen çocuk nesneye bakmadan ellerini kutunun içinde tutabilir. Çocuk nesneyi avucunda gezdirir, hafifçe sıkar ve “Bence bu …, çünkü …” cümlesiyle nesnenin adını ve sert ya da yumuşak olduğunu söyler. Öğretmen doğru-yanlış vurgusu yerine “Tahminini dokunarak kontrol edelim.” der; zorlanan çocuklara “Pürüzlü mü, esniyor mu, bastırınca değişiyor mu?” ipuçlarını verir. Nesne çıkarıldıktan sonra tüm grup tahmini birlikte sınar ve uygun bölüme koyar. Geçiş için “Kuzu kuzu mee” tekerlemesi söylenir. Çocuklar öğretmenin “yumuşak” yönergesinde bulut gibi yavaşça büzülür, “sert” yönergesinde sağlam bir heykel duruşu alır; birbirlerine temas etmeden kendi alanlarında hareket ederler. Ardından hikâye kitabından “Kırpılmayı Sevmeyen Koyun” hikâyesi okunur. Okuma sırasında “Koyunun yünü nasıl hissedilir?”, “Hikâyede sert olabilecek bir şey var mı?” soruları sorulur. Değerlendirmede öğretmen “Bugün neler yaptık/öğrendik?”, “Bir nesnenin yumuşak mı sert mi olduğunu nasıl anlarız?”, “Sert bir nesne ismi söyler misin?”, “Yumuşak bir nesne ismi söyler misin?”, “Sınıftan yumuşak ve sert olan birer nesne getirebilir misin?” ve “Dokunduğunda neler hissettin?” sorularını yöneltir. Son olarak çalışma kâğıtları dağıtılır; çocuklar resimleri kesip uygun sert-yumuşak bölümüne yapıştırır, yönerge yeniden açıklanır ve gerektiğinde bireysel destek verilir. Etkinlik, çalışma kâğıtları çocuklarla yapıldıktan sonra tamamlanır.
Malzeme biliminde sertlik (çizilmeye karşı direnç) ve esneklik (kuvvet altında şekil değiştirip eski hâline dönme) farkı nedir?
İnşaat mühendisliğinde beton ve çelik gibi sert malzemelerin elastik yalıtım katmanlarıyla birleşmesi binaları depremden nasıl korur?
Doğadaki minerallerin sertlik derecesini belirleyen Mohs sertlik skalası hakkında neler öğrendiniz?
Sert ve yumuşak malzemeleri kullanarak yaptığınız kolaj çalışmasında doku zıtlığını nasıl vurguladınız?
Bugün edindiğimiz yumuşak / sert kavramı deneyimini günlük hayatınızda hangi durumlarda kullanabilirsiniz?
Sınıfta akıllı tahtada açabilir, çizim yapabilir veya çıktı alabilirsiniz.






