Benzer gelişim alanı, yaş grubu ve kavramlara sahip önerilen etkinlikler
Öğretmen etkinlik öncesinde sünger, pamuk, kumaş, oyun hamuru ve yastığı bir tepsiye; metal kapak, ahşap oyuncak, sert plastik, ceviz ve fındık kabuğunu başka bir tepsiye yerleştirir. Küçük kabukların ağza götürülmeyeceğini hatırlatır ve nesneleri öğretmen gözetiminde kullandırır. Boş kutuya karışık sert-yumuşak materyaller koyar; çalışma kâğıtlarını, makasları ve yapıştırıcıları masalara hazırlar. Çocuklar yarım ay biçiminde oturunca öğretmen “Ben küçük kaplanım, taştan taşa atlarım, yumuşak yastık görünce üstüne zıplarım.” tekerlemesini ritim tutarak söyler. Çocuklar tekerlemeyi tekrar eder; “Kaplan yastığa dokunsa nasıl hissederdi?” sorusuyla merak uyandırılır. Öğretmen sünger, pamuk ve kumaşı sırayla dolaştırır. “Önce bir parmağınla dokun, sonra avucunla hafifçe bastır. Nasıl hissediyorsun?” yönergesini verir. Çocukların yumuşak, pofuduk, esneyen gibi sözcüklerini dinler ve “Yumuşak nesnelerin şekli bastırınca kolayca değişebilir.” diyerek kavramı somutlaştırır. Her çocuk seçtiği bir nesne için “Bu yumuşaktır, çünkü…” cümlesini tamamlamaya teşvik edilir. Ardından çocuklar ikili olur; biri oyun hamuruna, diğeri süngere hafifçe bastırır. Bastırmadan önce “Sence ne olacak?” diye tahmin ederler, sonra şekil değişimini ve süngerin yeniden kabarmasını gözlemlerler. Öğretmen, bazı yumuşak nesnelerin bırakılınca eski şekline dönebildiğini belirtir. Metal kapak, ahşap oyuncak ve sert plastik tanıtılır. Çocuklar nesneleri sırayla ellerinde inceler; öğretmen “Bastırınca hemen şekil değişiyor mu, yoksa aynı mı kalıyor?” diye sorar. Ahşap oyuncağa birlikte nazikçe bastırılır ve “Sert nesnelerin şekli kolay değişmez; sağlam olması gereken bazı eşyalar bu yüzden serttir.” açıklaması yapılır. Ceviz ve fındık kabukları yalnızca ellerle incelenir. Çocuklar sınıftan bildikleri bir sert ve bir yumuşak nesne söyler; konuşmak istemeyen çocuk, tepsideki nesneyi göstererek katılabilir. Hareketli geçişte öğretmen “Yumuşak duyarsan dizlerini büküp pamuk gibi küçül, sert duyarsan heykel gibi dur.” der. Yumuşak ve sert sözcüklerini sırayla söyleyerek oyunu birkaç tur yürütür. Çocuklar kendi hızlarında hareket eder; öğretmen doğru-yanlış vurgusu yerine “Nesnenin özelliğini düşünerek hareket ettin.” biçiminde geri bildirim verir. Sonra “Kuzu kuzu mee, bin tepeme; haydi gidelim Ayşe teyzeme…” tekerlemesi söylenerek masalara geçilir. Masadaki boş kutunun içinde karışık nesneler olduğu açıklanır. Çocuklar sırayla kutudan bir nesne seçer. İsteyen çocuk göz bandı takarak, istemeyen çocuk gözleri açıkken nesneyi yalnızca elleriyle yoklar. “Dokun, bastır, düşün ve söyle: Sert mi, yumuşak mı? Neden böyle düşündün?” yönergesi verilir. Zorlanan çocuğa “Nesne sıkışıyor mu?” ya da “Elinle bastırınca şekli değişiyor mu?” ipucu sunulur. Tahminler alkışla yarıştırılmaz; tüm denemeler dinlenir. Nesneler, çocukların birlikte belirlediği sert ve yumuşak alanlarına yerleştirilir. Kararsız kalınan nesne yeniden incelenir ve akranların gerekçeleri karşılaştırılır. Öğretmen hikâye kitabından “Kırpılmayı Sevmeyen Koyun” hikâyesini okur. Okuma sırasında “Koyunun yünü nasıl olabilir?”, “Hangi nesne koyunun yatması için daha rahat olur?” sorularıyla yumuşak-sert kavramını hikâyeye bağlar. Hikâye sonunda çocuklar pamuk, kumaş, sünger, metal kapak, ahşap oyuncak ve sert plastik arasından bir nesne seçerek arkadaşına özelliğini anlatır; arkadaşları nesnenin hangi gruba ait olduğunu söyler. Değerlendirmede “Bugün neler yaptık/öğrendik?”, “Bir nesnenin yumuşak mı sert mi olduğunu nasıl anlarız?”, “Sert bir nesne ismi söyler misin?”, “Yumuşak bir nesne ismi söyler misin?”, “Sınıftan yumuşak olan bir nesne getirir misin?”, “Sınıftan sert olan bir nesne getirir misin?” ve “Yumuşak nesnelere ve sert nesnelere dokunduğunda neler hissettiğini söyler misin?” soruları yöneltilir. Etkinlik, çalışma kâğıtlarının çocuklarla yapılmasıyla tamamlanır.
Dokunma duyumuz parmak uçlarımızla nesnelerin yumuşaklık ve sertliğini nasıl anında hisseder?
Yataklarımızın ve koltuklarımızın yumuşak olması rahat uyumamıza nasıl yardım eder?
Ceviz, fındık gibi kabuklu yemişlerin kabuğu neden serttir ve içini nasıl korur?
Kutunun içine bakmadan sadece ellerimizle dokunarak sert ve yumuşak nesneleri nasıl ayırt ettiniz?
Etkinliğimizde öğrendiğimiz yumuşak / sert kavramı konusunu evinizde veya çevrenizde nerelerde gözlemleyebilirsiniz?
Sınıfta akıllı tahtada açabilir, çizim yapabilir veya çıktı alabilirsiniz.






