Saat Kaç? – Zaman Kavramı

Öğretmen, büyük çalar saat veya duvar saatini çocukların görebileceği bir yere koyar; ritim çubuklarını, simli eva parçalarını, makas ve yapıştırıcıları masalara hazırlar. Çocuklar yarım ay biçiminde otururken saati sessizce dinlemelerini ister ve “Sizce bu kollar neden farklı boyda? Saat olmasaydı günümüz nasıl olurdu?” diye sorar. Her çocuğun düşüncesini ifade etmesine fırsat verir; cevapları “okula gelme, yemek, uyuma ve buluşma zamanlarını düzenleme” fikirleriyle ilişkilendirir. Çocuklardan evlerindeki saatleri anlatmalarını, varsa duvar saati, çalar saat veya dijital saat gibi çeşitleri karşılaştırmalarını ister. Öğretmen saatin yüzünü birlikte inceler. Rakamları çocuklarla sıra ile sayar; kısa kolu göstererek “Bu akrep; hangi saatte olduğumuzu söyler.”, uzun kolu göstererek “Bu yelkovan; dakikaları gösterir.” der. Kolları yavaşça hareket ettirip çocuklara gözlem yaptırır. “Yelkovan 12’nin üzerindeyken akrep hangi rakamdaysa, tam olarak o saati söyleriz.” açıklamasını model üzerinde 3 ve 9 örnekleriyle gösterir. “Akrep 3’te, yelkovan 12’deyken neden 3 diyoruz? Yelkovan hareket etmezse zaman ilerler mi?” sorularıyla çocukların tahminlerini ve gerekçelerini dinler. Saatin kollarının sağa doğru saat yönünde ilerlediğini, ters yönün sola doğru olduğunu model üzerinde gösterir; çocuklar parmaklarıyla havada iki yönü çizer. Öğretmen saati birkaç tam saate ayarlar. Önce “Yelkovanı bul, sonra akrebin gösterdiği rakamı söyle.” şeklinde iki aşamalı düşünme yönergesi verir. Çocuklar cevaplarını ister sözle, ister parmaklarıyla rakamı göstererek paylaşır. Hata olduğunda doğru cevabı söylemek yerine “Yelkovan 12’de mi, akrep hangi rakama yakın?” ipucunu kullanır. Doğru tahminler sınıfça alkış yerine sessiz alkışla takdir edilir; böylece herkes rahatça deneme fırsatı bulur. Geçiş için öğretmen ritim çubuklarıyla düzenli “tik-tak” ritmi çalar; çocuklar ritme uyarak açık alana gelir. Tebeşir veya renkli bantla yere büyük bir saat dairesi oluşturur ve 1’den 12’ye rakamları saat düzeninde yazar. Çocuklar dairenin çevresinde güvenli aralıklarla durur. İsteyen iki çocuk merkezde akrep ve yelkovan olur; diğerleri gözlemci, yön söyleyici ve ritimci rollerinden birini seçer. Akrep rolündeki çocuk kısa kolu canlandırmak için dirseğini bükerek, yelkovan rolündeki çocuk kollarını uzatarak yönünü belirler. Öğretmen “Saat tam 3!” dediğinde çocuklar birlikte önce yelkovanın 12’yi göstermesi gerektiğini, sonra akrebin 3’e dönmesi gerektiğini söyler. Rollerdeki çocuklar vücutlarını uygun rakamlara çevirir; grup tik-tak ritmiyle kontrol eder. 5, 7, 9 ve çocukların seçtiği başka tam saatler denenir. Her turda roller değiştirilir; akranlar “Neyi doğru yaptılar, nasıl anladın?” sorusuna kısa geri bildirim verir. Masalara geçildiğinde çocuklar simli evadan biri kısa, biri uzun iki saat kolu keser; makas kullanmak istemeyen çocuk seçtiği parçayı öğretmenden destek alarak kullanır. Çocuklar kolları çalışma kâğıdındaki saat yüzüne yapıştırmadan önce istedikleri tam saati oluşturur, arkadaşına saati okutur ve gerekçesini açıklar. Öğretmen “Saatim Çaldı Bip Bip Bip” ve “Bozuk Saat” şarkılarındaki hızlı, yavaş ve duran bölümlerde ritim çubuklarıyla tempo tutturur; çocuklar bedenleriyle hızlı, yavaş ve durmuş saat hareketleri yapar. Etkinliğin sonunda çalışma kâğıtları dağıtılır, çocuklara “Yelkovanı 12’ye, akrebi söylenen rakama çiz; sonra saati söyle.” yönergesi açıklanır ve gerektiğinde bireysel ipucu verilerek çalışma kâğıtları çocuklarla yapılır.