Saat Kaç? – Zaman Kavramı

Öğretmen çocuklar gelmeden büyük çalar saati görünür bir yere koyar; sınıfın boş alanına tebeşir ya da renkli bantla büyük bir daire oluşturur ve çevresine 1’den 12’ye kadar rakamları yazar. Masalara simli eva, makas ve yapıştırıcıyı küçük grupların paylaşabileceği biçimde yerleştirir. Çocuklar yarım ay şeklinde oturduğunda öğretmen saati göstererek, “Bu saat sizce bize ne anlatıyor?” ve “Kolları neden farklı uzunlukta olabilir?” diye sorar. Çocukların tahminlerini dinler, her fikre değer verir ve “Birlikte saat dedektifi olalım.” diyerek merak uyandırır. Öğretmen saatin yuvarlak yüzünü, rakamlarını ve iki kolunu gösterir. Kısa kolun akrep, uzun kolun yelkovan olduğunu söyler; çocukların havada biri kısa, biri uzun iki kol yaparak onu taklit etmelerini ister. “Yelkovan 12’nin üzerindeyse tam saati okuyabiliriz. Akrep hangi rakamdaysa saat odur.” açıklamasını yapar. Saati önce 3’e, sonra 9’a getirir. Her denemede çocuklardan üç aşamayı söylemelerini ister: “Önce yelkovana bak, 12’de mi söyle; sonra akrebi bul; şimdi saati söyle.” Zorlanan çocuk için öğretmen yelkovanı parmağıyla gösterir, akranının cevabını dinlemesine fırsat verir ve birlikte tekrar eder. “Akrep 3’te, yelkovan 12’deyken neden saat 3 deriz?” sorusuna çocukların gerekçelerini alır; ardından kısa kolun saati gösterdiğini somut biçimde yeniden gösterir. Çocuklarla sabah kalkma, okula gelme, yemek yeme ve uykuya hazırlanma zamanları üzerine konuşulur. Öğretmen, “Saat olmasaydı hazırlıklarımızı ve buluşmalarımızı nasıl planlardık?” diye sorar. Evinde duvar saati, çalar saat ya da başka bir saat gören çocuklar paylaşım yapar. Öğretmen büyük çalar saat ile sınıftaki duvar saatinin ortak yönlerini buldurur; farklı saat çeşitlerinin zamanı göstermeye yardımcı olduğunu vurgular. Saat kollarının sağa doğru ilerlediğini gösterir; çocuklar sağa doğru yavaşça dönerek saat yönünü, sola dönerek ters yönü denerler. Öğretmen “Tik-tak sesi bizi büyük saate çağırıyor.” diyerek ritim çubuklarıyla yavaş bir tempo tutar. Çocuklar güvenli aralıklarla yerdeki büyük saatin çevresine geçer. İki gönüllü çocuk merkeze gelir; biri akrep, biri yelkovan olur. Akrep kısa görünmek için dizlerini hafifçe büker ve kollarını kısa tutar; yelkovan kollarını uzun tutar. Öğretmen “Saat tam 3!” dediğinde çocuklar önce yelkovanı 12’ye, sonra akrebi 3’e yöneltir; çevredeki çocuklar “Saat üç!” diyerek kontrol eder. Roller sırayla değişir. İstemeyen çocuk merkez yerine ritim tutma, rakamın yanında durma ya da öğretmene yön söyleme seçeneklerinden birini seçer. Öğretmen 1, 5, 7 ve 9 gibi tam saatleri vererek çocukların akranlarıyla anlaşmasını destekler. Hareketli oyunun ardından çocuklar masalara ritimle geçer. Her çocuk simli evadan kısa ve uzun saat kolu için iki farklı uzunlukta parça keser; desteğe gereksinim duyan çocuk önceden ayrılmış parçaları seçebilir. Çocuklar parçaları saat kolu gibi yan yana yerleştirir, hangisinin akrep ve hangisinin yelkovan olduğunu arkadaşına söyler, sonra yapıştırır. Öğretmen her gruba sözlü bir tam saat verir; çocuklar yapıştırmadan önce kollarını o saati gösterecek biçimde yerleştirir. “Önce uzun kolu 12’ye koyduk, sonra kısa kolu seçtiğimiz rakama çevirdik.” cümlesini modelleyerek süreci hatırlatır. Ürünler incelenirken çocuklar saatlerini gösterir ve arkadaşlarının saatindeki kısa-uzun kolu belirtir. Ardından “Saatim Çaldı Bip Bip Bip” ve “Bozuk Saat” şarkılarındaki tik-tak ritimleri; hızlı, yavaş ve durarak ritim çubuklarıyla canlandırılır. Öğretmen değerlendirmede “Bugün neler yaptık/öğrendik?”, “Saatler bize neyi gösterir?”, “Saatin içinde neler var?”, “Akrep ve yelkovanın farkı nedir?”, “Saatlerin çeşitleri nelerdir?”, “Senin evinde saat var mı?” ve “Büyük saat modelinde hangi yönlere hareket ettin?” sorularını yöneltir. Etkinliğin sonunda çalışma kâğıtları çocuklarla birlikte uygulanır ve gereksinim duyan çocuklara bireysel destek verilir.