Karada, Havada ve Suda Yaşayan Hayvanları Öğreniyorum

Öğretmen etkinlikten önce minderləri yarım ay biçiminde yerleştirir; hikâye kitabında hayvanların yaşam alanlarını gösteren sayfaları işaretler. Her çocuk için üzerinde “Hava, Kara, Su” başlıkları bulunan ana kâğıdı, aslan, kartal, kaplumbağa, inek ve kitaptaki hayvanlardan esinlenen figür kalıplarını; ayrıca yükseltme halkaları için küçük dikdörtgen kâğıtları hazırlar. Masalara boya kalemleri, çocuk makasları ve yapıştırıcılar paylaşılacak şekilde konur. Çocuklar sınıfa gelince öğretmen “Ben küçük kaplanım, taştan taşa atlarım; minderleri görünce üstlerine zıplarım.” tekerlemesini ritimle söyler. Çocuklar tekerlemeye katılır, kaplan gibi kontrollü iki küçük sıçramayla kendi minderlerine geçer. Öğretmen hikâye kitabını açıp “Bu hayvanın evi neresi olabilir: gökyüzü, kara mı, su mu? Neden böyle düşündün?” diye sorar. Çocukların cevapları dinlenir; kartalın havada uçtuğu, aslanın karada yaşadığı, balıkların suda yaşadığı, kaplumbağa gibi bazı hayvanların hem karada hem suda bulunabildiği somut örneklerle açıklanır. “Bu resimde hayvanın evini diğerlerinden ayıran nedir?” sorusuyla yuva, su, toprak, ağaç ve gökyüzü ayrıntılarına dikkat çekilir. Öğretmen kitaptaki uygun resimler üzerinden hayvanların beslenmesini de ele alır. “Hayvanlar yemek yemezse ne olur?” sorusundan sonra yalnızca bitki yiyenlerin otçul, başka hayvanları yiyenlerin etçil, ikisini de yiyenlerin hepçil olduğu kısa ve anlaşılır biçimde söylenir. İnek ve keçi otçul; aslan, kartal ve kurbağa etçil; ayı, tavuk ve karga hepçil örnekleriyle çocukların tahminleri alınır. Her çocuğun cevap vermesi beklenmez; konuşmak isteyenler söz alır, öğretmen gerektiğinde iki seçenek sunar. “İnsanların evleri olduğu gibi hayvanların da yuvaları vardır” denilerek hayvan hakları üzerine konuşulur. Öğretmen “Bir hayvanın yuvasını bozarsak ne olur?”, “Hayvanat bahçesinde yaşamak her hayvan için uygun mudur?” ve “İnsanlar doğaya zarar verirse hangi canlılar etkilenir?” sorularını yöneltir. Çocukların ifadeleri, hayvanları korkutmamak, yuvalarına dokunmamak, suyu ve doğayı temiz tutmak mesajlarıyla tamamlanır. Ardından öğretmen kısa hayvan bilmeceleri sorar; çocuklar cevabı söylemenin yanı sıra hayvanın hareketini yaparak da katılmayı seçebilir. Hareket oyununda öğretmen “Kartal!” dediğinde çocuklar yerlerinde kanat açar, “Aslan!” dediğinde sessizce dört adım yürür, “Kaplumbağa!” dediğinde çömelip yavaşça ilerler. “Hava, kara, su” sözcükleri duyulduğunda çocuklar sırasıyla kollarını yukarı açar, ayaklarını yere bastırır ya da yüzme hareketi yapar. Öğretmen tempoyu çocukların katılımına göre yavaşlatır ve herkes yeniden minderine oturur. Masalara geçişte çocuklar seçtikleri bir hayvan hareketiyle yürür. Öğretmen ana şablonu göstererek hava bölümünün mavi, kara bölümünün yeşil ya da kahverengi, su bölümünün mavi tonlarıyla boyanabileceğini modeller. Çocuklar zemini ve figürleri istedikleri gerçekçi ya da hayalî renklerle boyar. Boyaması tamamlanan çocuklar aslan, kartal ve kaplumbağa figürlerini çizgilerinden keser; zorlanan çocuk figürü tutarken öğretmen yalnızca gerektiğinde başlangıç kesisi açar. Çocuklar figürleri önce yapıştırmadan uygun gördükleri alana yerleştirir ve arkadaşına “Bunu buraya koydum, çünkü...” diyerek gerekçesini paylaşır. Kaplumbağayı kara ya da suya yerleştiren çocukların iki yaşam alanını da kullanabileceği kabul edilir. Öğretmen küçük kâğıt dikdörtgenini halka biçiminde kıvırıp yapıştırmayı gösterir. Çocuklar isterlerse aslan, kartal ve kaplumbağanın arkasına bu halkalardan ekler ve figürleri kâğıttan yükseliyormuş gibi yapıştırır; istemeyenler figürlerini düz yapıştırabilir. Çalışmalar incelenirken “Kartal neden hava bölümünde?”, “Kaplumbağa başka nereye gidebilir?” soruları sorulur. Çocuklar ürünlerini yanındaki arkadaşına gösterir; öğretmen çabayı ve farklı fikirleri sözle destekler. Kapanışta tekerleme yeniden söylenir ve değerlendirme çemberinde çocuklara o gün yaptıkları, en çok eğlendikleri etkinlik ve havada, karada, suda yaşayan hayvanlar sorulur. Etkinlik uygulaması tamamlandıktan sonra konuya ve hedef yaş grubuna uygun hazırlanmış çalışma kâğıtları çocuklarla uygulanır. Öğretmen çalışma kâğıdı yönergelerini yaş düzeyine göre açıklar, çocukların çalışmalarını gözlemler ve gerektiğinde bireysel destek sunar.