Benzer gelişim alanı, yaş grubu ve kavramlara sahip önerilen etkinlikler
Öğretmen etkinlik öncesinde karton kutuyu bantla sağlamlaştırır, üstüne oy atmak için bir yarık açar ve seçim sandığı olarak hazırlar. Kırmızı, mavi ve sarı kartondan üç büyük daire ile her renkten çocuk sayısı kadar küçük daire keser. Büyük daireler adayların göğsüne takılabilecek biçimde hazırlanır; küçük daireler sandığın yanındaki masaya konur. Çocuklar U düzeninde oturduğunda öğretmen, “Bugün 10 Aralık Dünya İnsan Hakları Günü. Herkesin iyi ve güvenli yaşaması için hakları vardır.” der. “Hepimiz önemliyiz; kız ya da erkek olmamız, farklı konuşmamız, farklı görünmemiz bunu değiştirmez.” cümlesini kullanır. Uzun açıklamalar yerine somut örnekler verir: “Oyun oynamak, öğrenmek, kendini güvende hissetmek ve fikrini nazikçe söylemek çocukların haklarındandır.” Her örnekten sonra “Bu olunca nasıl hissederiz?” diye sorar; çocukların tek sözcük, jest ya da kısa cümleyle katılımını kabul eder. Öğretmen iki kısa sınıf durumu canlandırır. İlkinde bir çocuğun oyuna alınmadığını gösterip “Bu adil mi?” diye sorar. Ardından “Hepimiz katılabiliriz.” diyerek çocukları yanına çağırır. İkincisinde “Ben farklı bir oyun istiyorum.” der ve “Fikrini söylemek serbesttir; arkadaşımızı dinleriz.” modelini gösterir. Çocuklar öğretmenin kısa yönergeleriyle “Herkes oynar.” derken kollarını iki yana açar, “Fikrimi söylerim.” derken ellerini kalplerine koyar, “Dinlerim.” derken kulaklarına dokunur. Yönergeler tek tek verilir, öğretmen her hareketi önce yapar ve katılmak istemeyen çocuğun bulunduğu yerden izlemesine ya da yalnızca sözü söylemesine fırsat tanır. Öğretmen, “Sınıfımızda karar verirken herkesin fikrini dinlemeye demokrasi deriz. Şimdi oy kullanmayı deneyelim.” diyerek sandığı gösterir. Üç gönüllü çocuk aday olur; gönüllü çıkmazsa öğretmen çocukların kabulüyle adayları belirler. Adaylara kırmızı, mavi ve sarı büyük daireler takılır. Her aday sırayla öğretmenin modellediği kısa cümleyi söyler: “Ben seçilirsem arkadaşlarımı dinlerim.” Öğretmen, “Başkan olmak üstün olmak değildir; başkan sınıfa yardım eder. Herkesin fikri değerlidir.” vurgusunu yapar. Çocuklara küçük renkli daireleri göstererek “Bir renk seç, daireyi sandığa bırak, sonra yerine gel.” yönergesini verir. Çocuklar isterlerse adayları izleyip seçim yapar; kararsız kalan çocuk öğretmenin yanında bekleyip sonradan seçebilir. Hiç kimse seçimi ya da rengi için yorum yapmaz. Öğretmen çocukları sırayla sandığa davet eder; bekleyenlere sessizce ellerini dizlerine koyma modelini verir. Her çocuk seçtiği küçük daireyi sandığa atar. Oylar bitince öğretmen kutuyu açar; çocuklarla aynı renk daireleri ayrı sıralar hâline getirir. Çocuklar birer birer dokunarak birlikte sayar. “Hangi renk daha çok? En çok oyu alan arkadaşımız bugün sınıf yardımcımız olacak.” der. Seçilen çocuk alkışlanır; seçilemeyen adaylara da “Fikrini paylaştığın için teşekkür ederiz.” denir. Sınıf yardımcısı öğretmenin yanında durarak herkesin “Bugün sınıfta neyi birlikte yapalım?” önerisini dinler; öğretmen iki kısa öneriyi tekrar eder ve sınıfın ortak kararının saygıyla konuşulacağını belirtir. Masalara geçiş için öğretmen “Rengini bul, yürüyerek masaya gel.” der; çocuklar aday renklerinden birini gösteren öğretmenin işaretiyle sakin biçimde yerleşir. Öğretmen pastel boyaları dağıtır ve “Nasıl bir dünyada yaşamak istersin?” sorusunu sorar. “Herkesin oynadığı bir yer mi, öğrenilen bir yer mi, birbirini dinleyen bir yer mi çizeceksin?” diyerek iki-üç somut seçenek sunar; çocuk kendi seçimini yapar. Çocuklar resim yaparken öğretmen yanlarına gidip “Resminde kimler var?” ve “Onlar ne yapıyor?” diye kısa sorular sorar, çocuğun söylediğini resmin yanına yazar. Bitiren çocuk resmini arkadaşına gösterir ya da sergileme alanına bırakır. Paylaşım çemberinde gönüllüler resimlerini bir cümleyle anlatır; öğretmen değerlendirme sorularını kısa biçimde sorar: “Hangi hakkı hatırlıyorsun?”, “Oy kullanmak nasıl hissettirdi?”, “Sınıf başkanını seçerken hangi hakkımızı kullandık?” ve “Sandık olmasaydı nasıl seçebilirdik?” Her yanıt kabul edilir ve çocukların farklı düşüncelerine saygıyla yaklaşılır. Etkinlik uygulaması tamamlandıktan sonra konuya ve hedef yaş grubuna uygun hazırlanmış çalışma kâğıtları çocuklarla uygulanır. Öğretmen çalışma kâğıdı yönergelerini yaş düzeyine göre açıklar, çocukların çalışmalarını gözlemler ve gerektiğinde bireysel destek sunar.
Bütün insanların eşit ve değerli olduğunu biliyor musun?
Sınıfta birlikte karar alırken parmak kaldırıp oy vermek nasıldı?
Arkadaşımızın sözünü kesmeden onu dinlemek neden bir saygıdır?
Herkesin mutlu ve güvende yaşadığı bir dünya sence de çok güzel değil mi?
Bugün okulda yaptığımız bu i̇nsan hakları ve demokrasi çalışmasını evde ailenize nasıl anlatmak veya göstermek istersiniz?
Sınıfta akıllı tahtada açabilir, çizim yapabilir veya çıktı alabilirsiniz.













