Benzer gelişim alanı, yaş grubu ve kavramlara sahip önerilen etkinlikler
Öğretmen etkinlikten önce güneşin görülebildiği bir zaman dilimini planlar; resim kâğıtlarını, sulu boyaları, yapıştırıcıları, makasları ve lego ya da küçük hayvan oyuncaklarını erişilebilir masalara yerleştirir. Resim kâğıtlarının bir bölümüne büyük ve sade hayvan figürleri çizer. Çocuklar çemberdeyken öğretmen, “Bugün bir günün sabah, öğle, akşam ve gece hâllerini; güneşin gölgemizle ilişkisini araştıracağız,” der. “Şu an günün hangi bölümünde olabiliriz? Bunu nereden anladın?” sorularıyla çocukların tahminlerini dinler. Öğretmen “Günün Bölümleri Şarkısı”nı söyler; çocuklar sabah uyanmayı, öğlen yemeği yemeyi, akşam eve dönmeyi ve gece uyumayı bedenleriyle canlandırır. Öğretmen kısa ve somut açıklamalarla sabah güneşin gökyüzünde alçakta, öğlen daha yüksekte, akşam yeniden alçakta görünebildiğini anlatır. Çocuklardan eşleriyle konuşarak “Sabah ne yaparız, öğlen ne yeriz, akşam evde neler yaparız?” sorularına birer cevap bulmalarını ister. Ardından Regaip Kandili’nin insanların güzel sözler söyleyip iyilik ve paylaşmayı hatırladığı özel günlerden biri olduğunu, üç ayların Recep, Şaban ve Ramazan olarak adlandırıldığını açıklar. Konya’daki Şivlilik geleneğinden, çocukların “Şivlilik!” diyerek büyüklerini ziyaret etmesinden söz eder. “Bugün resmimizi sevdiğimiz birine güzel bir sözle armağan edebiliriz; katılmak isteyenler kartını paylaşmak için hazırlayabilir,” diyerek seçim hakkı tanır. Bahçeye çıkmadan önce öğretmen sınırı gösterir ve “Arkadaşımızın bedenine değil, yalnızca yerdeki gölgesine dikkat ederiz; alan dışına çıkmayız,” kuralını modelleyerek tekrar ettirir. Çocuklar güneşli alanda kendi gölgelerini inceler; öğretmen “Gölgen hangi tarafta? Güneşe yaklaştıkça ya da uzaklaştıkça ne fark ediyorsun?” diye sorar. Çocuklar ikili olur; biri seçtiği lego veya hayvan oyuncağını resim kâğıdının üzerine sabit tutarken diğeri güneş ışığında oluşan koyu alanı gözlemler. Sonra roller değişir. Çocuklar oyuncağı kaldırmadan çevresine sulu boya sürerek kâğıtta açık renkli gölge biçimi bırakır. Öğretmen, “Gölge, ışığın geçemediği yerde görünür,” cümlesini çocukların gözlemiyle ilişkilendirir. Aynı alanda “Gölgeme Basma” oyunu oynanır. Bir çocuk ebe olmayı seçer; ebe hızlı fakat dikkatli adımlarla ilerleyerek arkadaşlarının yalnızca gölgelerine basmaya çalışır. Gölgesine basılan çocuk isterse ebe olur, istemezse öğretmen başka bir gönüllüyle oyunu sürdürür. Öğretmen sık sık dur işareti verir, çocukların birbirine çarpmadan yön değiştirmesine rehberlik eder. Sınıfa dönüşte çocuklar ellerini temizleyip masalara geçer. Çocuklar gün batımını anlatan turuncu, sarı ve kırmızı tonlarından istediklerini seçerek resim kâğıdına boya yapar. Boya dinlenirken öğretmen önceden çizdiği hayvan figürlerini güvenli makas kullanımı için yeniden gösterir: “Kâğıdı öbür elimizle çevirir, makası yavaşça açıp kapatırız.” Çocuklar bir figürü keser, gün batımı resmine uygun gördüğü yere yapıştırır. İsteyen çocuk, resmini ikiye katlayarak Kandil Kartı yapar; öğretmen çocuğun söylediği “İyi ki varsın” ya da seçtiği başka bir iyilik sözünü kartın içine yazar. Çocuklar resimlerindeki gölgeyi ve seçtikleri rengi arkadaşlarına anlatır. Çemberde “Yıldızlar Parıl Parıl Parlar” şarkısı birlikte söylenir. Öğretmen değerlendirmede “Bugün neler yaptık? En çok hangi etkinliği yaparken eğlendin? Sabah, öğle ve akşam olduğunda güneş gökyüzünde nerede olur? Sabah neler yaparız? Öğlen neler yaparız? Akşam neler yaparız? Gece neden hava karanlık olur? Sabah kalkınca hangi sesleri duyuyorsun?” sorularını yöneltir; her çocuğun söz, işaret ya da resmini göstererek katılmasına fırsat verir. Etkinliğin sonunda çalışma kâğıtları dağıtılır; öğretmen yönergeyi “Günün bölümlerini incele, uygun olanları eşleştir ve gölgenin oluştuğu resmi bul” şeklinde iki kısa adımda açıklar. Çocuklar çalışma kâğıtlarını bireysel olarak yapar; öğretmen yönergeyi tekrar ederek, seçim yapmaları için zaman tanıyarak ve gerektiğinde bireysel destek vererek çalışma kâğıtlarını çocuklarla tamamlar.
Günün bölümlerini (sabah, öğle, ikindi, akşam, gece) sırasıyla anlatabilir misin?
Öğle vakti Güneş tam tepedeyken gölgemiz neden kısacık olur?
Sabah ve akşamüstü Güneş eğik geldiğinde gölgemiz neden uzar?
Gölge oyunu (Karagöz-Hacivat) perdesinde figürlerin nasıl canlandığını izledin mi?
Etkinliğimizde öğrendiğimiz günün bölümleri ve gölgeler konusunu evinizde veya çevrenizde nerelerde gözlemleyebilirsiniz?
Sınıfta akıllı tahtada açabilir, çizim yapabilir veya çıktı alabilirsiniz.






