Uzay Roketi Tasarımı + Astronot Ritmi

Öğretmen etkinlikten önce masalara geri dönüşüm kâğıtlarını, roket tasarımı için kâğıtları, boyaları, çocuk makaslarını ve yapıştırıcıları yerleştirir; minderleri sınıfın boş alanında aralıklı bir çember olacak biçimde hazırlar. Çocukları çemberde karşılayıp “Dün gece gökyüzünde neler görmüş olabilirsiniz? Sizce uzaya gitmek için nasıl bir araca ihtiyaç duyarız?” diye sorar. Yanıtları dinler, ardından “Bugün kendi roketimizi tasarlayacak, astronot gibi hareket edecek ve kâğıtlarla bir gözlem yapacağız.” diyerek merak uyandırır. Astronotların uzay araştırmaları yapan, gözlemleyen ve bilgi toplayan kişiler olduğunu; uzayda nefes almak için özel giysi ve araçlara ihtiyaç duyduklarını kısa ve somut ifadelerle açıklar. Öğretmen bir roketin gövde, burun ve kanat bölümlerini kâğıt üzerinde yavaşça gösterir; makası kendine doğru değil, masada ve kontrollü kullandığını modeller. Çocuklar roketlerinin biçimini seçer, kâğıtları keser, boyar ve parçaları yapıştırarak özgün roketlerini oluşturur. “Roketinin hangi bölümü onu uzaya taşımaya yardım eder? Neden böyle düşündün?” sorusuyla tasarımlarına ilişkin gerekçe sunmaları desteklenir. Yardıma gereksinim duyan çocuklara öğretmen kâğıdı sabit tutma, kesilecek çizgiyi kısa parçalara ayırma ya da yapıştırıcıyı birlikte sürme desteği verir; çocukların tasarım kararlarını kendisi vermez. Bitiren çocuklar roketine pencere, astronot ya da seçtikleri ayrıntıları ekler. Çalışmalar kurumaya bırakılırken herkes malzemesini ortak alana yerleştirir ve öğretmenin “Roketler park etti, astronotlar minderlere geçiyor.” yönlendirmesiyle tekerlemeyi söyleyerek minderlere geçer. Minderlerde öğretmen “Astronotlar uzayda neden farklı yürüyebilir? Topu havaya attığımızda neden yeniden yere gelir?” diye sorar. Çocukların tahminlerini dinledikten sonra yer çekiminin bizi ve eşyaları Dünya’ya doğru çeken görünmez bir kuvvet olduğunu söyler. “Yapay Yer Çekimi Deneyi” için her çocuğa aynı büyüklükte bir geri dönüşüm kâğıdı verir. Önce kâğıdı düz hâlde omuz hizasından bırakır; ardından aynı kâğıdı top gibi buruşturup aynı yükseklikten bırakır. Çocuklar ikili olarak hangi kâğıdın önce yere ulaştığını gözlemler ve arkadaşına gerekçesini söyler. Öğretmen deneyi birkaç kez, çocukların önerdiği sırayla tekrarlar. “Yer çekimi ikisini de çeker; düz kâğıda hava daha çok engel olur.” açıklamasını çocukların gözlemiyle ilişkilendirir. Öğretmen “Astronot Olsam” başlıklı kısa sözlü anlatıya başlamadan önce “Bu adla bir hikâye dinleseydik içinde neler olurdu?” diyerek tahminleri alır. Anlatı sırasında çocuklardan astronotun karşılaştığı bir soruna çözüm önermelerini ister; örneğin roketin yönünü bulmak ya da uzaydaki araç-gereçleri düzenlemek için akranlarının fikrini dinlemelerini sağlar. Anlatı sonunda “Astronot araştırma yaparken dikkatli, meraklı ve iş birliğine açık olmalıdır.” sonucunu çocukların ifadeleriyle toparlar. Öğretmen çocukların yaptıkları roketleri güvenli biçimde ellerine almalarını ister ve “Astronot Hadi Bizi Uzaya Götür Şarkısı”nı başlatır. Şarkının Ay, Dünya ve Güneşle ilgili bölümlerinde çocuklar roketlerini yavaşça yönlendirir; sıcak Güneş bölümünde roketlerini kendilerinden uzağa tutma hareketi yapar. Ardından roketler masaya bırakılır. Çocuklar çember içinde birbirine çarpmadan, kollarını hafifçe açıp yavaş ve kontrollü adımlarla “Astronot Yürüyüşü” yapar. Öğretmen “Şimdi yer çekimi azalmış gibi ağır çekimde yürüyoruz; arkadaşımızın uzay alanına dikkat ediyoruz.” der. İsteyen çocuk yürüyüşe katılmadan minderinde oturarak hareketleri kollarıyla yapabilir. Çocuklar yeniden minderlere oturur ve roket tasarımlarını yanındaki arkadaşıyla paylaşır. Öğretmen değerlendirmeyi “Bugün neler yaptık? En çok hangi etkinliği yaparken eğlendin? Uzaya herkes gidebilir mi? Astronot olmak için neler yapmamız lazım? Uzaya gitmek için binmemiz gereken aracın adı nedir? Uzayda oksijen var mıdır? Topu havaya attığımızda neden yere düşüyor? Kâğıt düzken mi yoksa buruşmuşken mi daha hızlı düştü? Sence neden?” Öğretmen değerlendirmeyi bu sorularla yürütür. Etkinlik uygulaması tamamlandıktan sonra konuya ve hedef yaş grubuna uygun hazırlanmış çalışma kâğıtları çocuklarla uygulanır. Öğretmen çalışma kâğıdı yönergelerini yaş düzeyine göre açıklar, çocukların çalışmalarını gözlemler ve gerektiğinde bireysel destek sunar.