Ters / Düz Kavramı

Öğretmen, fon kartonundan bir yüzü belirgin çizgili, diğer yüzü düz görünen iki ayak izi ve ters/düz örnek kartları hazırlar; kâğıt bardakları, boya kalemlerini, kurşun kalemleri, makas-yapıştırıcıları ve ritim çubuklarını ulaşılabilir biçimde düzenler. Minderlere geçerken çocuklar öğretmenin modellediği hareketlerle “Ben küçük kaplanım, taştan taşa atlarım, minderleri görünce üstlerine zıplarım.” tekerlemesini söyler. Öğretmen hırkasını ters giyerek yanlarına gelir ve “Üstümde bir tuhaflık var; dedektifler bana ipucu verir mi?” diye sorar. Çocukların etiketi, dikişleri, ceplerin yerini ve varsa baskının görünüşünü incelemeleri için zaman tanır. Öğretmen “Hırkamın ters olduğunu hangi kanıtlarla söyledin?” sorusuyla gerekçe ister; cevapları “etiket dışarıda, dikişler görünüyor, cepler içeride” şeklinde toparlar. Hırkayı çıkarıp çocukların önerileriyle düzeltir: “Önce etiketi içeri alalım, sonra cepleri dışarı çıkaralım.” Ardından çocuklar kendi kıyafetlerini, birbirlerinin özel alanına girmeden, etiket ve dikiş ipuçlarıyla kontrol eder. Düz olan kıyafetlerin de bazen çıkarılırken ters dönebileceği, kıyafetleri yerine koymadan önce düzeltmenin sorumluluk olduğu konuşulur. Öğretmen ayak izi kartlarını gösterir; iç taraftaki kavisi ve dış taraftaki daha düz kenarı inceletir. “Bu iki ayak izi hangi ayaklara ait olabilir? Neden böyle düşünüyorsun?” diye sorar. Çocuklar kartları yan yana getirerek sağ-sol eşini ve düz duruşu bulur; öğretmen, ayakkabıların ters ya da yanlış eşle giyilmesinin rahatsız edebileceğini belirtir. Her çocuk isterse kendi ayakkabısının yönüne bakar, istemeyen çocuk kartlar üzerinde çalışır. Fon kartonu yere serilir. Küçük gruplar, öğretmenin çizdiği ayak izi kartlarını önce ters yönde, sonra düz yönde yerleştirir ve farkı açıklar. Bir çocuk kartın çevresini kurşun kalemle çizer, bir çocuk iç kavisi gösterir, bir çocuk da çizimin yanına uygun işareti koyar. Gruplar yer değiştirerek başka bir grubun düzenini inceler ve “Bence bu ters/düz, çünkü…” cümlesiyle düşüncesini paylaşır. Çocuklar çizilen şekilleri boya kalemleriyle belirginleştirir. Hareket oyununda öğretmen ritim çubuğuyla iki vuruş yapar. “Düz” dendiğinde çocuklar ayak izlerinin doğru yönünde iki adım ilerler; “ters” dendiğinde oldukları yerde dönerek karşı yöne bakarlar. Öğretmen bazen kartları bilinçli olarak karıştırır ve çocuklardan problemi birlikte çözmelerini ister. Hız yerine dikkat vurgulanır; hareket etmek istemeyen çocuk ritmi tutma veya kartları gösterme görevini seçebilir. Masalarda kâğıt bardaklarla iş birliğine dayalı ters-düz oyunu oynanır. Her gruba karışık biçimde duran bardaklar verilir. Çocuklar sırayla bir bardağı inceler, “ters” ya da “düz” diyerek uygun konuma getirir ve arkadaşının kontrol etmesini ister. Tüm bardaklar düz olduğunda grup, öğretmenin bir bardağı ters çevirmesiyle hatayı bulur. Öğretmen “Bardağın ters olduğunu nereden anladın?” ve “Düzeltmek için ne yaptın?” sorularıyla gözlem yapar. Çocuklar dairede ritim çubukları veya kaşıklarla öğretmenin ritmini tekrarlar: “Ters” sözcüğünde çubuklar çapraz tutulur, “düz” sözcüğünde yan yana tutulur. Etkinlik sonunda çocuklar ürünlerini gösterir ve “Bugün neler yaptık/öğrendik?”, “Sınıfımızda ters duran neler var?”, “Dünyada her şey ters olaydı neler olurdu?” ve “Ayakkabılarımızın ters mi düz mü olduğunu nasıl anlarız?” sorularını cevaplar. Çalışma kâğıtları dağıtılır, çocuklara ters duran görselleri bulup işaretleme, düz olanları boyama ve kes-yapıştır bölümünde görselleri doğru konuma yerleştirme yönergesi açıklanır; gerektiğinde öğretmen bireysel destek verir.