Elips Şeklini Öğreniyorum

Öğretmen etkinlik öncesinde haşlanmış yumurtayı, çiğ yumurtayı kap içinde, renkli kartonları, boya kalemlerini, makasları, yapıştırıcıları, oynar gözleri, keçeli kalemleri ve artık materyalleri erişilebilir masalara yerleştirir. Çiğ yumurtaya yalnızca öğretmenin dokunacağı, gözlem sonunda ellerin temizleneceği açıklanır. Çocuklar halka biçiminde otururken öğretmen “Ben küçük kaplanım, taştan taşa atlarım, minderleri görünce üstlerine zıplarım.” tekerlemesini söyler; çocuklar sözlere uygun küçük sıçrama, durma ve oturma hareketleri yapar. Öğretmen elindeki yumurtayı göstererek “Bugün yumurtayı inceleyip elips, yani oval şeklinin izini süreceğiz. Sizce yumurta neden tam yuvarlak değil?” diye sorar. Tahminler yargılanmadan dinlenir ve “Birazdan gözlemlerimizle düşüncemizi sınayacağız.” denir. Yumurtanın tavuktan elde edildiği, tavuğun yavrusunun civciv olduğu, tavuk ve horozun kümeste yaşayabildiği konuşulur. Çocuklar tavuğun buğday, mısır, küçük böcekler ve solucanlar yiyebileceğini paylaşır. Öğretmen, “Tavuk yumurtayı güvenli bir yere, folluğa bırakır. Bazı yumurtalar uygun koşullarda gelişirse tavuk yaklaşık 21 gün sıcak tutar; civciv kabuğa içeriden tık tık vurarak çıkabilir. Her yumurtadan civciv çıkmaz.” açıklamasını yaş düzeyine uygun biçimde yapar. Ördek, kaz, penguen, kaplumbağa, timsah ve bazı yılanların da yumurtladığı belirtilir. Ardından çocuklar sırayla horoz gibi dik yürüyüp “Üüü-ürü-üüü!”, tavuk gibi çömelerek yem toplama hareketi yapıp “Gıt-gıt-gıdak!” der. Öğretmenin “Horoz oldun, şimdi sessizce tavuk olup yerine dön.” yönergesiyle geçiş düzenlenir. Öğretmen haşlanmış yumurtayı çocukların yakından incelemesine fırsat verir; pürüzsüz, sert, uzun ve yuvarlak yanlarını söylemelerini ister. Çiğ yumurtayı kap içine kendisi kırar; kabuk, beyaz ve sarı kısmı uzaktan gözlemlenir. “Sarı kısım, gelişen civciv için besin sağlayabilir. Kabuğun görevi ne olabilir?” sorusuyla çocukların koruma fikrini gerekçelendirmesi desteklenir. Çocuklar iki-üç kişilik gruplarda yumurtanın elips oluşunun yuvarlanma, korunma veya tavuğun üzerinde durmasıyla ilişkisi hakkında bir tahmin oluşturur ve bir sözcü düşüncesini paylaşır. Öğretmen renkli kartonlara keçeli kalemle daire, elips, kare ve üçgen çizer. Çocuklar şekilleri parmaklarıyla takip eder; köşeleri olanları ve olmayanları ayırır. “Elipsin diğer adı ovaldir; daire gibi yuvarlaktır ama ondan daha uzun ve basıktır.” denir. Her çocuk karton yumurta ile daireyi karşılaştırır; “Benzer yanımız…, farklı yanımız…” cümlesini tamamlar. Ardından sınıf içinde güvenli yürüyüşle elipse ya da daireye benzeyen nesneler aranır. Bulunan nesne yerinden taşınmadan incelenir; çocuk nesnenin hangi şekle benzediğini ve nedenini söyler. Öğretmen “Yumurta kare olsaydı tavuk üzerinde rahatça durabilir miydi?” sorusunu yeniden yöneltir ve farklı çözümleri kabul eder. Masalara geçmeden önce çocuklar hareketle şekil oyunu oynar: Öğretmen “elips” dediğinde kollarını önde geniş oval yapar, “daire” dediğinde yuvarlak oluşturur, “kare” ve “üçgen” dediğinde bedenleriyle köşeleri canlandırırlar. Sonra çocuklar renkli kartona büyük bir elips çizer veya öğretmenin önceden çizdiği elipsi seçer. Elipsi keser, oynar gözleri yapıştırır; keçeli kalemle ağız, burun, kaş çizerek Yumurta Kafa’nın mutlu, şaşkın, uykulu ya da seçtiği başka bir duygusunu gösterir. Artık materyallerle fiyonk, kravat, gözlük gibi ayrıntılar ekler. Kesme desteğine ihtiyaç duyan çocuk çizgiyi kalınlaştırabilir, bir akranıyla kartonu tutma görevini paylaşabilir ya da hazır çizilmiş elipsi seçebilir. Ürünler yan yana konur ve çocuklar çalışmalarını “Benim Yumurta Kafa’m … hissediyor, çünkü …” cümlesiyle tanıtır. Grup, “Canım elips üzülme / Benzemezsin kimseye / Daire yusyuvarlak / Sende ise kocaman yanak / Korkma seni unutmayız / Elips deyip hatırlarız.” tekerlemesini elips hareketiyle söyler. Değerlendirmede çocuklara o gün yaptıkları, en çok hoşlarına giden etkinlik, önceden öğrendikleri geometrik şekiller ve elips şeklinin eş anlamlısı sorulur. Etkinlik uygulaması tamamlandıktan sonra konuya ve hedef yaş grubuna uygun hazırlanmış çalışma kâğıtları çocuklarla uygulanır. Öğretmen çalışma kâğıdı yönergelerini yaş düzeyine göre açıklar, çocukların çalışmalarını gözlemler ve gerektiğinde bireysel destek sunar.