Dünya Kitap Günü ve Noktalama İşaretleri

Çocuklara “Ben, küçük kaplanım. Taştan taşa atlarım. Minderleri görünce üstlerine zıplarım.” tekerlemesi söylenerek minderlere geçilir. Bugünün Dünya Kitap Günü olduğu söylenir. Kütüphaneler haftasında izlenen “Kelimelere Yolculuk - Kitap Nasıl Hazırlanır?” videosu hatırlatılır ve artık kitapların nasıl oluştuğu ile ilgili bilgi sahibi oldukları belirtilir. “Kitabı nasıl çevirmeliyiz? Kitaba karşı nasıl davranmalıyız? Kitabı yıpratmadan nasıl kullanabiliriz?” soruları üzerinden sohbet edilir. Çocukların görüşleri dinlenir ve doğru kullanım davranışları üzerine birlikte düşünmeleri sağlanır. Ardından öğretmen bir kitap üzerinden model olur; sayfaların dikkatli ve yavaş çevrilmesi, kitabın yere atılmaması, sayfaların katlanmaması ve etkinlik sonunda yerine özenle bırakılması uygulamalı olarak gösterilir. Çocuklar da kitapları doğru kullanma davranışlarını birebir deneyimler. Bu süreçte kitaplara karşı sorumluluk bilinci desteklenir ve sorumluluk değeri çocuklara yalnızca sözel olarak değil, yaşantı yoluyla kazandırılır. Çekirdek Hikaye Kitabı gösterilir ve kapağındaki resim sorulur, isminin ne olabileceği tahmin edilmeye çalışılır. Kitabın yazar, çizer ve yayınevi isimleri okuma yönü gösterilerek okunur. Kitabın sayfaları çevrilir ve içerisinde yazı olmadığına dikkat çekilir. Kitabın resimlerine bakarak hikaye oluşturulur. Çocuklara “Noktalama İşaretleri ne demek?” diye sorulur. Hikaye oluştururken bazı cümleleri söylerken durduğumuza dikkat çekilir. Örneğin: “Çocuk kedisi ile gezintiye çıkmıştı. Sarı sarı çiçekler gördü ve bisikletinden inerek çiçeklere baktı. Acaba bu çiçeklerin adı neydi?” Çocuklara “Bakın burada bir soru da sorduk, acaba bu cümlelerin sonuna noktalama işaretleri neden geliyor olabilir?” diye sorulur. Büyük boy noktalama işareti görselleri gösterilerek “Bu işaret neye benziyor?”, “Daha önce nerede gördünüz?” gibi sorular sorarak çocukların dikkati çekilir. Her bir noktalama işaretinin ne anlama geldiği basit ve anlaşılır bir dille açıklanır: - Nokta (.): “Cümle bittiğinde konur. Artık yeni bir şey söyleyeceğiz demektir.” - Soru İşareti (?): “Bir şey sorarken cümlenin sonuna konur. Cevap bekliyoruz demektir.” - Ünlem İşareti (!): “Şaşırdığımızda, sevindiğimizde, korktuğumuzda veya birine seslendiğimizde cümlenin sonuna konur. Duygularımızı belirtir.” Üzerinde farklı cümlelerin yazılı olduğu kartlar gösterilir ve çocuklardan cümlenin sonundaki boşluğa hangi noktalama işareti gelmesi gerektiğini tahmin etmeleri istenir. Örneğin: - “Bugün hava çok güzel.” (Nokta - sakin bir şekilde okunur) - “Dışarı çıkabilir miyiz?” (Soru işareti - sorar gibi okunur) - “Yaşasın!” (Ünlem işareti - heyecanlı bir şekilde okunur) Masaya noktalama işaretlerinin olduğu kağıtlar konulur (kağıtların arkasına mıknatıs ya da çift taraflı bant yapıştırılabilir). Çekirdek Kitabının resimlerine bakarak oluşturulan hikaye metni cümle cümle tahtaya ya da kağıda yazılır ve vurgulanarak okunmaya başlanır. Noktalama işaretlerinin olması gereken yerlerde duraksanır ve boşluk bırakılır. Boşluk olan yere gelindiğinde çocuklara dönülerek “Buraya hangi sihirli işareti koymalıyız?” diye sorulur. Çocuklar boşluğa uygun olabilecek noktalama işaretlerini tahmin ederler. Her bir tahmin için neden o işareti seçtiklerini açıklamaları teşvik edilir. Örneğin: “Nokta koymalıyız çünkü cümle bitti.”, “Soru işareti koymalıyız çünkü bir şey soruyor.”, “Ünlem işareti koymalıyız çünkü çok şaşırmış.” Çocukların fikirleri dinlendikten sonra aralarından seçilen bir “Noktalama Sihirbazı” doğru olan veya hikayeye en uygun olan noktalama işareti görselini alır ve boş bırakılan yere koyar. Masaya öğretmen çember koyar ya da tahta kalemi ile çizer. Her birinin içerisine nokta, soru işareti, ünlem ve virgül konulur. Öğretmen kısa cümleler söyler, öğrenciler doğru karta elini koyar: - “Ben elma yedim” → (Nokta) - “Merhaba!” “Dikkat et!” → (Ünlem) - “Ne yapıyorsun?” “Parka ne zaman gideceğiz?” → (Soru işareti) - “Karpuz, muz, elma”, “Ankara, İzmir, İstanbul” → (Virgül) Doğru cevabı bulan çocuk alkışlanır. Masalara geçilir. Çocuklara boş A4 sayfası verilir ve kendi hikaye kitaplarını oluşturmaları ya da kitap ayracı yapma seçenekleri sunulur. Seçilen etkinliğe göre boyama materyalleri seçilir. Etkinlik “Kitaplar - Tıngır Mıngır Çocuk Şarkıları” eşliğinde yapılır. Daha önce öğrenilen Kitap Adam Şarkısı söylenir: KİTAP ADAM ŞARKISI Kitap adam, hey hey hey Sayfayı çevir, fış fış fış Bilgi verir, hmm hmm hmm Eğlendirir, hah hah hah Rengarenktir, bim bam bom Rafta oturur, tik tak tok Kitap adam okunur, lay lay lom ×2