Rüzgar Türbini Yapıyoruz, Kuyudan Su Çekiyoruz (Enerji Haftası STEM)

Öncelikle “Okul Öncesi Enerji Tasarrufu Anlatımı”, “Enerji Tasarrufunun Önemi” ve “EBA'daki Enerji Tasarrufu Haftası Videosu” izlenir. Çocuklarla birlikte enerji kaynaklarımızın neler olduğu hakkında sohbet edilir. Enerji kaynaklarını tutumlu bir şekilde kullanmamız için neler yapıyoruz diye sorularak sularımızı boşa harcamama, gereksiz yanan ışıkları söndürmemiz ve geri dönüşümü olabilen atıklarımızı atık kutularında toplamamız gerektiği konuşulur. Ardından “Enerji Tasarrufu İçin Ne Yapmalıyız?” videosu izlenir ve gerekli yerlerde video durdurularak çocuklara sorular sorulur. “Enerji Tasarrufu Haftası Bilmeceleri” gerektiğinde ipucu verilerek sorulur. Öğretmen tarafından çocuklara bir hikaye anlatılır: Mehtap Öğretmen, öğrencilerini okul çevresinde gezilere ve etkinliklere götürmeyi tercih etmektedir. Bu sefer öğrencilerini köy gezisine götürmüştür. Yaşadıkları şehre göre daha yüksekte, rüzgârlı bir dağ köyüne gitmişlerdir. Yeşil ormanlar içinden giderek yaptıkları yolculuk çocukların merakını ve heyecanını iyice artırmıştır. Sonunda köye ulaştıklarında köyde gördükleri her şey ilgilerini çekmiştir. Etrafta gördükleri farklı her şeyi Mehtap Öğretmen'e sormaya başlamışlardır. Köy evleri, bahçeleri, türlü türlü ağaçlar hepsi çocuklara ilgi çekici gelmiştir. Köyde gördükleri içerisinde dikkatlerini en çok su kuyuları çekmiştir. Çocuklar kuyunun etrafına toplanıp sorular sormaya başlamışlardır: “Öğretmenim bu kuyular ne işe yarar?” “Bunlar su kuyularıdır. Derinliklerdeki suları çıkararak hem içme suyu hem de sulama suyu olarak kullanılmaktadır.” diye cevaplar Mehtap Öğretmen. “Peki, nasıl çalışıyor, nasıl su çıkarılıyor?” “Burada gördüğünüz dönen sistem yardımıyla derinlerde biriken su kova ile çıkarılmaktadır.” diyerek kendisi bir kova su çıkarmaya çalışır ancak çok zorlanır. Çocuklar öğretmenlerine yardım etmek isterler ama onlar da zorlanır. Mehtap Öğretmen, çocukların su kuyusundan su çekmenin insan gücü kullanarak zor olduğunu deneyimlemelerinden yola çıkarak öğrencilerle “Kuyudan suyu başka hangi yollarla çıkarabiliriz, neler yapabiliriz?” diye sohbet etmeye başlar. Öğrencilere sohbet esnasında köyün ne kadar rüzgârlı olduğunu vurgular. “Sizce kuyudan su çekmek için rüzgârdan faydalanabilir miyiz?” diye sorar. Böylelikle yapabilecekleri ürün için ipucu vermiş olur. Fikir alışverişi neticesinde köyün sahip olduğu rüzgâr enerjisini kullanarak kuyudan su çıkarabileceklerine karar verirler. (Alıntı) Çocuklara anlatılan hikâye sonrası birkaç basit soru sorularak hikâyeyle ilgili ilk fikirleri alınır. Yenilenebilir ve yenilenemeyen enerji hakkında konuşulur, örneklerle sohbet zenginleştirilir. Yenilenebilir enerji: Doğadan gelen ve sürekli olarak yenilenen enerji (örneğin güneş, rüzgar, su). Bu enerjiler çevre dostudur ve doğaya zarar vermez. Yenilenemeyen enerji: Bir gün tükenebilecek olan enerji kaynakları (örneğin kömür, petrol, doğal gaz). Kullanıldıklarında çevreye zarar verebilir. Hikâye ve sorular sonrası öğrenciler açık havaya/bahçeye çıkarılır. Açık havada öğrencilere şu sorular sorulur: “Hava rüzgârlı mı?”, “Havanın rüzgârlı olup olmadığını nasıl anlarız?”, “Hangi duyu organlarımız rüzgârı algılamamızı sağlar?”, “Rüzgârın gücü var mıdır?”, “Rüzgâr, herhangi bir nesneyi hareket ettirebilir mi?” Çocukların cevapları dinlenir ve açıklamalar getirilir, rüzgârı hissetmeleri istenir. Çocuklara rüzgârda uçurabilecekleri kâğıt ve poşet gibi nesneler verilir. Kâğıt uçaklar verilerek uçurmaları istenir. Poşetle küçük paraşütler yapılıp çocuklara verilerek uçurmaları istenir. Çocuklardan kâğıt ve poşetin rüzgârda nasıl hareket ettiklerini ve rüzgârdan nasıl etkilendiklerini gözlemlemeleri istenir. Dışarıdaki deneyimden sonra sınıfta, rüzgâr enerjisinin derinlemesine öğrenilebilmesi için bilgisayar-projeksiyon, televizyon veya etkileşimli tahtalardan yel değirmenlerinin resimleri gösterilebilir, rüzgâr türbinlerinin çalışma videoları (Rüzgar türbini nasıl çalışır? Eğitici Video) izletilebilir. Resim ve video etkinliğinden sonra öğrencilerden renkli yel değirmenleri ya da rüzgâr türbinleri çizmeleri, böylelikle somutlaştırmaları istenir. Çocuklardan fikirlerini, verilen kâğıtlara çizmeleri istenir. Çocuklar çizdikleri fikirleri açıklar. Bütün öğrencilerin fikirleri dinlenir, not alınır ve onlara gerekli dönütler verilir. Eldeki malzemeler ile amaçlanan ürün örneğine geçilir. Ürün hazırlanırken çocuklar zorluklar yaşayabilir. Öğretmen çocuklara hazırlama ve kullanım esnasında, güvenlik açısından dikkatli olmalı ve gerektiğinde yardım etmelidir. İstenirse bu kısımda etkinlik iki-üç-dört ayrı grupla da yapılabilir. Renkli asetat kağıdı gibi rüzgara dayanıklı bir materyal kullanılarak rüzgar gülü hazırlanır. Abeslang çubuklar bir kağıda yapıştırılarak kuyu şekli verilir. Kağıt bardak iki yanından delinerek ip geçirilir. Rüzgar gülü uzun bir çubuğa ya da sopaya sabitlenir. Uzun çubuk ya da sopa sandalye/sehpa ters çevrilerek yerleştirilir. Sopanın ortasına bardağın ucundaki ip bağlanır. Ve bardak kuyu içerisine yerleştirilir. Ardından fön makinası çalıştırılır ve kuyudan bardağın çıkması gözlemlenir. Gerçek hayattaki rüzgar türbinine benzeyip benzemediği sorulur. İstenirse çocuklar daha basit olan pipet ucuna rüzgar gülü yapabilirler. Fön makinası ile ya da bahçeye çıkılarak rüzgar güllerinin rüzgarda dönmeleri gözlemlenebilir.